Polaganjom vinaca na spomenik stradalim Jevrejima kod kadgodašnjeg geta, na Trgu jevrejski žrtava, komemorativnim skupom u Sinagogi i polaganjom vinaca na spomenik žrtvama Holokausta u avliji Sinagoge, danas je obilužena 81. godišnjica deportacije subatički Jevreja u tranzitne logore, a potom u Aušvic i druge koncentracione logore i fabrike smrti širom Evrope. Vinac na spomenik stradalim Jevrejima u avliji Sinagoge u ime Varoši Subatice i gradonačelnika Stevana Bakića položio je pomoćnik gradonačelnika, Srđan Samardžić. Vinac na spomenik stradalim Jevrejima položila je i zaminica gradonačelnika Čila Goli.
Srđan Samardžić je, obraćajuć se prisutnima u subatičkoj Sinagogi, kazo da Holokaust označava smišljeno, organizovano i sistematsko uništavanje i genocid nad različitim etničkim, virskim i političkim grupama ljudi, tokom Drugog svitskog rata, od strane nacističke Nemačke i njezini saveznika, a u prvom redu Jevreja.
„U najužasnijem zločinačkom projektu u istoriji ljudske civilizacije – samo zato što su bili Jevreji – stradalo je više od šest miliona nevini ljudi. Ogromne žrtve podnela je i subatička jevrejska zajednica, koja je izmed dva svitska rata činila tri do četri odsto ukupnog stanovništva u Subatici. U tranzitne logore, a potom u Aušvic i druge koncentracione logore i fabrike smrti širom Evrope, 16. juna 1944. godine deportovano je oko četri iljade subatički Jevreja“, podsitio je Samardžić.
Nuz isticanje da viruje da se Holokaust nikada i nigdi neće ponovit, on je naglasio da je na nama i budućim generacijama da pamtimo, čuvamo sećanje na žrtve i klanjamo se sinima oni koji su stradali samo zato što su bili druge nacije i vire i što su stali u odbranu svojeg nacionalnog ponosa i prava na postojanje.
„Varoš Subatica će i ubuduće bit partner Jevrejskoj opštini u njezinim nastojanjima da od zaborava otrgne činjenicu da je u našoj varoši postojala i da i dalje živi i stvara jevrejska zajednica koja je, iako malobrojna, ostavila neizbrisiv trag u izgradnji, napritku i modernizaciji Subatice, u različitim oblastima“, poručio je Srđan Samardžić.
Zamenica gradonačelnika Čila Goli je istakla da, iako smo mala zajednica na globalnom nivou, moramo glasno i jasno da pošaljemo poruku iz ove veličanstvene zgrade subatičke Sinagoge da je sićanje, prije svega, čin poštovanja i priznanja ljudskog dostojanstva četri iljade nedužni subatički jevrejski žrtava, ko i još šest miliona drugi žrtava Holokausta.
„Sićajuć se njeve žrtve, takođe moramo jasno i glasno kazat: Holokaust i 16. jun nas podsićaje dokle mož dovesti mržnja, pridrasude, isključivost i nepoštivanje ljudski prava. To je možda postala izlizana fraza, al i dalje je suštinska istina. Sićanje nam pruža priliku da učimo iz grišaka prošlosti. Nikad više ne smimo dat prostor ideologijama koje donesivaje diskriminaciju i šire mržnju. I ne samo da ne smimo dozvolit njev rast, već njim odlučno moramo stat na put, jer poslidice koje ostavljaje su taki razmira da i je nemoguće poništit, ponovo izgradit el vratit izgubljeno jedinstvo“, naglasila je Čila Goli.
Ona je navela da obilužavanje ovaki datuma nije samo podsićanje na prošlost, već da su to i isciljujući, identitetski značajni postupci koji pomažu funkcionisanje kolektivnog pamćenja i doprinose zdravijoj, svisnijoj budućnosti.
„Na nama, Subatičanima, je posebna odgovornost da se sićamo 16. juna 1944. godine, jer taj dan je Dan žalosti za cilu našu varoš i cilu našu zajednicu. Taj dan i naše današnje prisustvo ode jačaje u nama osićaj pripadnosti, daju novo značenje prošlosti kroz vridnosti sadašnjosti i povezuju generacije“, zaključila je Čila Goli.
Prisutnima u Sinagogi obratio se i pridsidnik Jevrejske opštine Subatica Robert Sabadoš. koji je, izmed ostalog, kazo da je antisemitizam smrtonosna doktrina.
„To ugrožava Jevreje, al dugoročno, na kraju krajova, razara društva s takvm doktrinom, jer ne mož se gradit održiva religija, država el identitet sa pridrasudama. Mržnja ugrožava one koji se mrze, al uništava one koji mrze. U knjigi ‘Ponovljeni zakoni’ Mojsije je izraelskim plemenima dao jednu vrlo neuobičajenu zapovist: ’Ne mrzite Egipćanina, jer ste bili stranci u njegovoj zemlji’. On je na taj način poručio slidećoj generaciji da ne mrze Egipćane, koji su držali Izraelce ko robove i tili ubit svako muško dite, jer ako i dalje budu živili s mržnjom u mislima i dilima prema Egipćanima još uvik će ostat robovi i živit u prošlosti, ogorčenosti i osićaju nezadovoljstva“, istako je Robert Sabadoš.
Vince na spomenik stradalim Jevrejima u avliji Sinagoge položili su i načelnik Sivernobačkog upravnog okruga, Bojan Šoralov, pridstavnici mađarskog i hrvatskog nacionalnog savita, predstavnici jevrejski opština, pojedini organizacija i udruženja.
U ime subatičke lokalne samouprave vinac na spomenik stradalim Jevrejima kod kadgodašnjeg geta, na Trgu jevrejski žrtava, položio je Ilija Maravić, član Varoškog veća.
